Phân biệt giữa dây cáp mạng UTP, FTP, STP, SFTP và FFTP

Khi xây dựng hệ thống mạng văn phòng, nhà xưởng hay hộ gia đình. Việc lựa chọn đúng loại dây cáp mạng quyết định đến 80% độ ổn định của đường truyền. Trên thị trường hiện nay, các dòng cáp được phân loại chủ yếu dựa vào cấu trúc chống nhiễu bao gồm. UTP, STP, SFTP và FFTP. Dưới đây là thông tin chi tiết về từng loại giúp bạn dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp. 

Giới thiệu về dây cáp mạng 

Dây cáp mạng hay còn gọi là cáp mạng, dây LAN. Là phần cứng truyền dẫn sơ khai nhưng quan trọng nhất trong hệ thống mạng. Bạn có thể hình dung nó như một “đường ống dẫn nước”. Nhưng thay vì dẫn nước, nó chịu trách nhiệm truyền tải tín hiệu dữ liệu (Internet) giữa các thiết bị với nhau. 

Nói một cách dễ hiểu, khi bạn cắm một đầu dây vào cục Modem/ Router Wifi và đầu còn lại cắm vào máy tính, laptop hoăc tivi. Sợi dây đó chính là cáp mạng. 

 >>> Để hiểu rõ hơn về cấu tạo cũng như ứng dụng của dây cáp mạng. Bạn đọc có thể tìm hiểu qua bài viết: Dây cáp mạng là gì? Phân biệt dây cáp mạng ngoài trời và trong nhà. 

Cáp UTP là gì? 

Cáp mạng UTP là viết tắt của Unshielded Twisted Pair, cáp xoắn đôi không bọc sàng lọc. Đây là loại cáp mạng đồng phổ biến nhất hiện nay. Từ “Unshielded” chính là đặc điểm cốt lõi của loại cáp này. Hoàn toàn không có lớp lá nhôm hoặc lưới kim loại chống nhiễu ở bên trong. 

Chính vì cấu tạo tối giản này, hiệu suất truyền tải của cáp UTP chỉ ở mức trung bình. Và độ ổn định tín hiệu sẽ kém hơn các dòng cáp chống nhiễu chuyên dụng khi lắp đặt trong môi trường có từ trường mạnh. 

Cáp mạng CAT5E và Cáp mạng CAT6 là những loại cáp UTP phổ biến nhất. 

|>>> Tìm hiểu thêm về cáp UTP tại bài viết dưới đây: Cáp UTP là gì? Tìm hiểu chi tiết về cáp UTP

Cáp mạng FTP là gì? 

Cáp mạng FTP viết tắt của Foiled Twisted Pair là dòng cáp xoắn đôi có chống nhiễu cơ bản. Trong giới kỹ thuật và theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/ IEC 11801, loại cáp này còn được ký hiệu chuẩn hóa là F/UTP. 

Cấu tạo của cáp mạng FTP

Về cơ bản, cấu trúc lõi của cáp FTP gần giống với cáp UTP, nhưng được tích hợp thêm thành phần chống nhiễu đặc trưng: 

• 8 lõi đồng xoắn đôi: Vẫn bao gồm 4 cặp dây được xoắn chặt vào nhau để tự triệt tiêu nhiễu chéo lẫn nhau. 
• Lớp lá nhôm chống nhiễu: Đây là điểm đắt giá nhất. Một lớp lá nhôm mỏng (giấy bạc) được quấn xung quanh toàn bộ bó dây lõi. Lớp lá này có nhiệm vụ chặn các sóng nhiễu điện từ (EMI) và nhiễu tần số vô tuyến (RFI) từ bên ngoài lọt vào bên trong đường truyền. 
• Dây tiếp địa: Đi kèm dưới lớp lá nhôm thường có thêm 1 sợi dây đồng trần nhỏ. Sợi dây này dùng để xả dòng điện nhiễu xuống đất (tiếp địa) thông qua đầu bấm mạng bọc kim loại. 

Ưu và nhược điểm của cáp FTP 

Ưu điểm 

• Khả năng chống nhiễu tốt: Nhờ lớp lá nhôm, cáp FTP hoạt động cực kỳ ổn định trong môi trường có nhiều sóng vô tuyến, sóng điện thoại. Hoặc các thiết bị điện tử hoạt động xung quanh. 
• Giảm thiểu suy hao tín hiệu: Tín hiệu truyền đi ít bị biến dạng hay rớt gói tin hơn so với cáp UTP thông thường. 
• Giá thành hợp lý: Dù đắt hơn cáp UTP nhưng cáp FTP lại rẻ hơn rất nhiều. So với dòng cáp chống nhiễu cao cấp như SFTP hay FFTP. Đây là giải pháp dung hòa tốt giữa hiệu năng và chi phí. 

Nhược điểm 

• Cáp khá cứng: Do có thêm lớp lá nhôm bọc bên trong, sợi cáp FTP sẽ cứng và khó uốn cong, đi góc hẹp hơn so với cáp UTP
• Yêu cầu kỹ thuật khi bấm đầu: Để cáp FTP phát huy tối đa khả năng chống nhiễu. Bạn buộc phải sử dụng hạt mạng bọc sắt/ kim loại để bấm đầu cáp. Nhằm mục đích tiếp địa cho hệ thống. Nếu bấm bằng hạt nhựa thông thường, tác dụng chống nhiễu sẽ bị giảm đi rất nhiều. 

Cáp FTP thường được ứng dụng ở đâu? 

Cáp mạng FTP là lựa chọn hàng đầu cho các công trình đòi hỏi độ ổn định cao nhưng ngân sách ở mức vừa phải: 

• Đi dây âm tường chung hộp kỹ thuật: Rất thích hợp để đi chung máng dây. Hoặc ống ghen với dây điện nguồn trong nhà, văn phòng mà không sợ bị nhiễu điện từ trường
• Hệ thống mạng văn phòng lớn: Nơi có mật độ thiết kế kết nối dày đặc, nhiều sóng Wifi, thiết bị ngoại vi và máy in
• Hệ thống camera giám sát: Giúp hình ảnh truyền về đầu ghi luôn mượt mà, không bị nhiễu sọc. 

Cáp mạng STP là gì? 

Cáp mạng STP viết tắt của Shielded Twisted Pair là dòng cáp mạng xoắn đôi có tính năng chống nhiễu chéo. Theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/ IEC 11801, loại cáp này được ký hiệu chuẩn hóa là U/ FTP. 

Điểm đặc biệt và khác biệt lớn nhất của cáp STP so với cáp FTP. Là thay vì bọc một lớp lá nhôm lớn xung quanh toàn bộ các sợi dây. Nhà sản xuất lại bọc lá nhôm riêng biệt cho từng cặp dây xoắn đôi. 

Cấu tạo của cáp mạng STP 

Cấu trúc của một sợi cáp STP bao gồm các thành phần sau: 

• Lõi đồng truyền dẫn: Gồm 8 sợi dây đồng được chia thành 4 cặp dây xoắn đôi
• Lớp lá nhôm cho từng cặp: Mỗi cặp dây xoắn sẽ được bọc riêng bằng một lớp lá nhôm mỏng độc lập. Như vậy, trong một sợi cáp STP sẽ có tổng cộng 4 lớp lá nhôm nhỏ bọc riêng cho 4 cặp dây. 
• Vỏ ngoài: Lớp vỏ nhựa PVC bên ngoài bảo vệ toàn bộ sợi cáp. Ở chuẩn STP truyền thống (U/ FTP). Sát dưới lớp vỏ nhựa này không có thêm lớp lá nhôm chung nào cả. 

Ưu và nhược điểm của cáp STP

Ưu điểm

• Triệt tiêu nhiễu chéo cực tốt: Trong truyền dẫn tốc độ cao, tín hiệu chạy trong các cặp dây kề nhau có xu hướng “nhiễm” sang nhau làm suy hao băng thông. Nhờ mỗi cặp dây đều có “vách ngăn” bằng lá nhôm riêng. Cáp STP giúp triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng này. 
• Tốc độ và băng thông ổn định: khả năng chống nhiễu chéo xuất sắc giúp cáp STP duy trì được tốc độ truyền tải tối đa ở khoảng cách xa mà không sợ bị rớt gói tin. 

Nhược điểm

• Chống nhiễu ngoại vi ở mức vừa phải: Do vỏ ngoài không có lớp lá nhôm bọc chung. Khả năng chặn các nguồn nhiễu cực mạnh từ môi trường sẽ không bằng loại SFTP hay FFTP
• Cáp to và cứng hơn UTP: Việc bọc riêng từng cặp khiến sợi cáp trở nên dày và cứng hơn, đòi hỏi kỹ thuật thi công khéo léo ở các góc cua, góc hẹp
• Giá thành cao hơn: Quy trình sản xuất phức tạp hơn nên giá của cáp STP thường cao hơn cáp UTP và FTP. 

Cáp STP thường được ứng dụng ở đâu

Cáp mạng STP là giải pháp lý tưởng cho các hệ thống đòi hỏi truyền tải dữ liệu dung lượng lớn, liên tục và không cho phép sai số: 

• Phòng Server và Trung tâm dữ liệu (Data Center): Nơi các thiết bị mạng đặt sát nhau. Truyền tải băng thông cực lớn và cần triệt tiêu nhiễu chéo giữa các sợi cáp/ cặp dây. 
• Hệ thống mạng xương sống (Backbone): Kết nối giữa các Switch cốt lõi trong tòa nhà 
• Hệ thống truyền hình, âm thanh số: Đòi hỏi tín hiệu không bị méo hay nhiễu hình. Do ảnh hưởng lẫn nhau giữa các đường truyền. 

Tìm hiểu về cáp SFTP 

Cáp mạng SFTP viết tắt của Shielded Foiled Twisted Pair là dòng cáp mạng xoắn đôi. Có khả năng chống nhiễu cao cấp ở mức độ kép. Theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/ IEC 11801, loại cáp này thường được ký hiệu chuẩn hóa là SF/UTP hoặc S/FTP. 

Từ “SF” (Shielded Foiled) chính là điểm đắt giá nhất của dòng cáp này: Nó được trang bị tới 2 lớp bảo vệ chống nhiễu bọc xung quanh lõi dây. Biến nó thành một chiếc “áo giáp” kiên cố bảo vệ tín hiệu Internet trước mọi nguồn từ trường. 

Cấu tạo của cáp mạng SFTP 

Để đạt được khả năng chống nhiễu tối đa, cấu tạo của cáp SFTP gồm nhiều lớp xếp chồng lên nhau từ trong ra ngoài

• 8 lõi đồng xoắn đôi: Gồm 4 cặp dây xoắn để tự giảm nhiễu chéo cơ bản
• Lớp lá nhôm (Foil Shield): Lớp bảo vệ đầu tiên bao quanh bó dây để chặn các sóng nhiễu cao tần (RFI)
• Lớp lưới bện kim loại (Braid Screen): Lớp bảo vệ thứ hai làm từ các sợi đồng. Hoặc nhôm bện chặt vào nhau thành một lớp lưới. Ngoài ra lớp lưới này có tác dụng chặn các xung nhiễu tần số thấp. Và hấp thụ lực co kéo vật lý. 
• Dây tiếp địa & sợi nylon: Giúp xả dòng điện nhiễu và tăng cường độ chịu lực cho dây
• Vỏ nhựa ngoài cùng: Thường là lớp nhựa PVC dày dặn hoặc nhựa LSZH

Ưu và nhược điểm của cáp SFTP 

Ưu điểm

• Chống nhiễu tuyệt đối: Sự kết hợp giữa lá nhôm và lưới bện giúp cáp SFTP miễn nhiễm với hầu hết các nguồn điện từ (EMI) mạnh nhất ngoài môi trường 
• Độ bền cơ học cực cao: Nhờ lớp lưới bện kim loại vững chắc bên trong, cáp SFTP chịu được lực kéo, nén, gập rất tốt trong quá trình thi công mà không sợ bị đứt lõi hay rách vỏ
• Truyền tải khoảng cách xa ổn định: Giảm thiểu tối đa hiện tượng suy hao tín hiệu trên đường truyền dài

Nhược điểm 

• Cáp rất to và cứng: Việc có quá nhiều lớp bảo vệ khiến sợi cáp SFTP có đường kính lớn và rất cứng. Việc đi dây qua góc vuông hay luồn trong ống ghen nhỏ sẽ gặp nhiều khó khăn
• Chi phí cao: Giá thành của cáp SFTP đắt hơn nhiều so với UTP và FTP. Ngoài ra, bạn bắt buộc phải dùng đầu bấm mạng RJ45 bọc kim loại cao cấp chuyên dụng để bấm đầu
• Thi công phức tạp: Đòi hỏi kỹ thuật viên phải có tay nghề để tuốt các lớp lưới bện và tiếp địa đúng kỹ thuật. Nếu không cáp sẽ không phát huy được hết tác dụng chống nhiễu. 

Cáp SFTP thường được ứng dụng ở đâu 

Cáp mạng SFTP là sự lựa chọn hàng đầu cho các môi trường “khắc nghiệt” về mặt từ trường và vật lý: 

• Nhà xưởng, nhà máy công nghiệp: Nơi có các máy móc công suất lớn, máy phát điện, máy hàn. Hoặc đi chung máng cáp với hệ thống điện cao thế trục chính 
• Đi dây ngoài trời hoặc kéo ngoài trời: Thường được sử dụng cho hệ thống Camera giao thông, Camera an ninh bãi xe hoặc kéo mạng giữa các tòa nhà
• Thang máy tòa nhà: Đi dây mạng hoặc dây Camera chạy dọc theo giếng thang máy. 

Cáp mạng FFTP 

Cáp mạng FFTP viết tắt của Foil Over Foil Twisted Pair là dòng cáp mạng xoắn đôi sở hữu hệ thống chống nhiễu kép bằng lá nhôm toàn diện. Theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/ IEC 11801, loại cáp này được ký hiệu chuẩn hóa là F/FTP. 

Nếu như cáp SFTP kết hợp giữa lá nhôm và lưới bện, thì cáp FFTP sử dụng 100% lá nhôm (giấy bạc). Để bọc lót cho cả vỏ lẫn từng cặp dây bên trong, mang lại khả năng bảo vệ tín hiệu ở mức tối đa. 

Cấu tạo của cáp mạng FFTP

Cấu trúc của một sợi cáp FFTP được thiết kế rất nghiêm ngặt với các lớp xếp chồng từ trong ra ngoài: 

• 8 lõi đồng xoắn đôi: Chia làm 4 cặp dây truyền dẫn tín hiệu
• Lớp lá nhôm cho từng cặp: Mỗi cặp dây xoắn đôi được bọc riêng biệt bởi một lớp lá nhôm mỏng. Để triệt tiêu hoàn toàn nhiễu chéo giữa các cặp dây bên trong 
• Lớp lá nhôm bọc mặt ngoài: Một lớp lá nhôm lớn thứ hai bọc xung quanh toàn bộ bó dây dưới lớp vỏ nhựa để ngăn chặn hoàn toàn nhiễu điện từ từ môi trường bên ngoài lọt vào 
• Dây tiếp địa: Sợi dây đồng trần chạy dọc thân cáp để xả dòng điện nhiễu ra ngoài với hệ thống tiếp địa
• Vỏ nhựa ngoài cùng: Thường làm bằng nhựa PVC hoặc nhựa chống cháy LSZH. 

Ưu và nhược điểm của cáp FFTP 

Ưu điểm

• Chống nhiễu toàn diện và tuyệt đối: Nhờ cơ chế “lá nhôm kép”, cáp FFTP vừa chặn được nguồn nhiễu cực mạnh bên ngoài. Vừa không cho các cặp dây bên trong tự nhiễu lẫn nhau
• Băng thông cực cao và cực kỳ ổn định: Cáp đáp ứng hoàn hảo cho các đường truyền dữ liệu siêu tốc. Giảm thiểu tỷ lệ lỗi gói tin về mức gần như bằng 0. 
• Kích thước tối ưu hơn SFTP: Vì dùng toàn bộ là lá nhôm mỏng chứ không dùng lớp lưới bện kim loại dày. Cáp FFTP thường có đường kính nhỏ hơn và nhẹ hơn một chút so với cáp SFTP. Giúp việc luồn dây trong các máng cáp hẹp dễ dàng hơn. 

Nhược điểm 

• Khả năng chịu co kéo kém hơn SFTP: Do không có lớp lưới bện kim loại bảo vệ cơ học. Cáp FFTP chịu lực kéo căng hoặc lực dập nát vật lý kém hơn loại SFTP. 
• Cáp vẫn khá cứng: Việc có nhiều lớp lá nhôm khiến dây cứng hơn nhiều so với UTP hay FTP. Đòi hỏi bán kính uốn cong lớn khi đi góc vuông. 
• Giá thành đắt đỏ: Đây là dòng cáp thuộc phân khúc cao cấp. Chi phí vật tư và phụ kiện (đầu hạt mạng bọc kim loại chuẩn CAT6A/ CAT7) rất cao. 

Cáp FFTP thường được ứng dụng ở đâu? 

Cáp mạng FFTP là “gương mặt thân quen” trong các dự án công nghệ thông tin trọng điểm và cao cấp: 

• Trung tâm dữ liệu: Nơi vận hành hàng ngàn máy chủ xếp sát nhau. Đòi hỏi băng thông khổng lồ (10Gbps, 40Gbps) và không được phép sai sót dù chỉ 1 bit dữ liệu 
• Hệ thống mạng ngân hàng, tài chính, quân sự: Những môi trường đòi hỏi độ bảo mật thông tin tối cao. Chống các hình thức “nghe trộm” hoặc đánh cắp dữ liệu thông qua việc đo sóng điện từ phát ra từ dây cáp
• Các phòng thí nghiệm, bệnh viện: Nơi có các máy móc y tế hoặc thiết bị đo lường chính xác phát ra từ trường cực lớn. 

Cấu trúc FFTP hiện nay chủ yếu xuất hiện trên các dòng cáp mạng phân khúc cao cấp như CAT6A FFTP, CAT7 FFTP và CAT8. 

Kết luận 

Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa các loại cáp mạng UTP, FTP, STP và FFTP sẽ giúp bạn tối ưu hóa chi phí và đảm bảo hiệu suất vận hành tốt nhất cho hệ thống mạng. Không có loại cáp mạng nào là tốt nhất, chỉ có loại cáp mạng phù hợp nhất với nhu cầu thực tế: 

• UTP (Không chống nhiễu): Nếu bạn cần tiết kiệm chi phi, thi công dễ dàng cho nhà dân, văn phòng nhỏ và đường dây đi độc lập 
• FTP hoặc STP (Chống nhiễu cơ bản/ Chống nhiễu chéo): Nếu hệ thống mạng đặt trong văn phòng nhiều thiết bị hoặc đi âm tường chung hộp kỹ thuật với dây điện dân dụng 
• SFTP hoặc FFTP (Chống nhiễu cao cấp/ Toàn diện): Nếu thi công trong môi trường khắc nghiệt như nhà xưởng công nghiệp, chạy dây dọc thang máy, đi ngoài trời hoặc trong các trung tâm dữ liệu đòi hỏi băng thông siêu tốc và bảo mật tuyệt đối

Hy vọng bài viết này đã mang đến cho bạn cái nhìn toàn diện về các loại cáp mạng phổ biến hiện nay.